Težak akutni respiratorni sindrom ((TARS), Severe acute respiratory syndrome – SARS) je akutna respiratorna bolest koju izazviva SARS virus. Glavna karakteristika je brza progresivna respiratorna insuficijencija.
Istorijat
Prvi slučajevi zabeleţeni u novembru 2002. godine u Kini (provincija Guangong). Proširila se po jugoistočnoj Aziji i ostalim delovima sveta.
- PRVA NOVA INFEKTIVNA BOLEST 21. VEKA
U Hanoju, 28. februara 2003. prepoznat je nov klinički entitet: SARS. Bolest je otkrivena kod američkog biznismena kineskog porekla koji je boravio u Hong Kongu početkom februara, razboleo se 23. februara, hospitalizovan 26. februara u Hanoju a umire 13. marta 2003. u Hong Kongu.
Epidemiologija
Rezervoari
Prirodni rezervoari virusa su divlje životinje (palm civetke, rakuni) i domaće životinje (mačke, psi). Rezervoar SARS-CoV (korona virusa) u epidemiji je čovek (bolesnik). Bolest se brzo širi među stanovništvom i zdravstvenim radnicima jer je visoko kontagiozna.
- SARS je svrstan u karantinske bolesti!
- Prenosi se respiratornim putem, direktnim i indirektnim kontaktom
Etiologija
Uzročnik je virus iz grupe respiratornih virusa – korona virus, povezan sa SARS-om (SARS- CoV). Virus se nalazi u respiratornim sekretima, krvi, stolici, različitim tkivima.
Klinička slika
Nekarakteristična je i varira u težini – od slučajeva sa blagim respiratornim simptomima do teških slučajeva sa progresivnom respiratornom insuficijencijom i smrtnim ishodom.
Inkubacija bolesti iznosi 2-10 dana.
- Prvi simptomi su:
- povišena T (preko 38C)
- drhtavica
- glavobolja, vrtoglavica
- malaksalost
- mialgije
- ređe: produktivan kašalj, gušobolja, kijavica, muka, povraćanje i proliv
- Na rentgenskom snimku pluća vide se male mrljaste senke → kao kod atipičnih pneumonija.
- Posle 7-10 dana, kod 20% bolesnika nastaje kliničko pogoršanje, pojave dispneje i brz razvoj progresivne respiratorne insuficijencije i smrt.
- Tada na rentgenskom snimku pluća → teška pneumonija i akutni respiratorni distres sindrom (ARDS).
- Smrtnost je oko 15% u opštoj populaciji, a u starijem životnim dobu i do 50%
Laboratorijski nalazi:
- Leukopenija, limfopenija, trombocitopenija, uz povišene vrednosti LDH, ALT, CK
Dijagnoza:
- se postavlja na osnovu kliničke slike, epidemioloških podataka i laboratorijskih nalaza
- izolacija virusa iz krvi, stolice, respiratornih sekreta ili dokazivanje SARS- CoV PCR metodom
- dokazivanje specifičnih (SARS-CoV) antitela metodom IFA ili ELISA (posle 21 dan)
Diferencijalna dijagnoza
- Druge atipične pneumonije (Legionella pneumofila, influenca i parainfluenca, Mycoplasma pneumoniae…)
Lečenje
- Za sada nije poznat najefikasniji lek.
- Ribavirin 8 mg/kg/8h i kortikosteroidi 7-14 dana
- Antibiotska treapija ima zadatak da spreči bakterijsku superinfekciju – levofloksacin i makrolidi
Prevencija
- Izolacija bolesnika je obavezna
- Osoblje koje je u kontaktu sa bolesnikom treba da koristi masku (hiruršku ili N 95) uz zaštitino odelo, rukavice i naočare
- Za sada ne postoji vakcina
Izvor:
Infektvne bolesti – Skripta za studente medicine
MedSkripte, wikipedia.org, mayo.edu, medscape, pubmed, freedigitalphotos.net,