Etiologija

Borrelia burgdorferi je mikroaerofilna bakterija i spada u spirohete. Borrelia burgdorferi u užem smislu najčešće izaziva artritis, Borrelia afzelii kožne lezije a B. garinii neurološke simptome. Tri glavna proteina spoljašnjeg omotača bakterije su OspA, OspB i OspC (outer surface protein A, B i C). Oni imaju ulogu u serološkim reakcijama.

Epidemiologija

Bolest prenose krpelji (genus Ixodes, familia Ixodidae)

• Ixodes Ricinus (Evropa), Ixodes Duminni (SAD), Ixodes Pacificus (zapadni deo SAD).
• Oni su hematofagi i imaju tri sezone hranjenja. Hrane se jednokratno, 3-5 dana. Prolaze kroz stadijume larve i nimfe pre nego što poprime odrasli oblik.
• Krpelji su, dakle, vektor infekcije a izvor su saliva i feces krpelja. Rezervoar krpelja su mišoliki glodari, krupna divljač, psi, mačke, konji, ptice, veverice. Procenat inficiranih krpelja varira od 25-45% i više, zavisno od područja (endemske, hiperendemske regije).
  Sklonost ka oboljevanju je opšta. Bolest ima sezonski karakter – češća u letnjim mesecima.

POVEĆAN RIZIK OD OBOLJEVANJA postoji:

• u endemskim/hiperendemskim područjima
• na površinama obraslim niskom travom (parkovi, bašte, šume, groblja)
• letnja sezona
• boravak krpelja na koţi duţe od 24-48 sati
• nepravilan način ekstrakcije krpelja

LOKALIZACIJA UBODA

Svi delovi tela su izloženi ubodu. Medjutim, kod dece se ubod najčešće nalazi na glavi i vratu a kod odraslih na trupu, aksili, bedrima, ingvinalnoj regiji i na donjim ekstremitetima. Oko 30% obolelih se ne seća uboda (veličina nimfe, anestetičko dejstvo salive, lokalizacija uboda).

Patogeneza

Nakon uboda zaraženog krpelja spirohete bivaju ubačene u krvotok (pljuvačkom – češće ili fekalnim sadržajem – redje, utrljavanjem deponovanog fecesa). Hematogenim i limfogenim putem stižu u udaljena tkiva i organe za koje imaju afinitet (koža, zglobovi, CNS, PNS, srce).

I. Nespecifični antiinflamatorni procesi:

• Lokalni:

• a) nespecifična zapaljenska reakcija na mestu uboda insekta
• b) Erythema migrans

• Sistemski:

a) znaci opšte infekcije
b) znaci afekcije zahvaćenih organa i sistema

II .Specifični imunološki odgovor IgM, IgG, IgA)
III. Autoimuni procesi

antigeni: MBP, periferni mijelin,
galaktocerebrozidi, kardiolipin

• Sličnost Ag uzročnik/domaćin
• Humoralni i celularni odgovor
• Stres proteini toplotnog šoka

Klinička slika i tok

I stadijum
RANA FAZA (rana lokalizovana lajmska bolest)

Inkubacija 1-3-30 dana
Javlja se erythema migrans (E.M) na mestu uboda (eritematozna promena, makula/papula, anularna lezija). Centar bledi (ponekad postaje intenzivno crven i induriran). Spoljašnja ivica najčešće intenzivnije bledo crvena.
Lokalizacija: glava, vrat, aksila, dojke, ingvinalna regija, ekstremiteti

Znaci opšte infekcije:

• groznica, slabost, malaksalost, umor, letargija, glavobolja, mijalgija, artralgija, limfadenopatija
• katar gornjih respiratornih puteva uz neproduktivan kašalj; konjuktivitis;
  “Sindrom viremije”
  Nakon 7-10 dana spontana regresija.
  Promena se može održavati nekoliko nedelja/meseci. Progresija bolesti se javlja kod nelečenih i manjeg broja lečenih bolesnika

II stadijum
(rana diseminovana infekcija)
inkubacija: Više dana do 10 meseci

• Mišićno-skeletni simptomi (60%): artralgije, fibromijalgije, artritisi (mono i poliartritisi), periartritisi, tenditisi, burzitis, miozitis
• Promene na nervnom sistemu (10-12%): meningitis, encefalitis, neuropatije, neuritisi kranijalnih i perifernih nerava, radikulopatije trupa i ekstremiteta
• Promene na kardiovaskularnom sistemu (8%): poremećaji sprovođenja, miokarditis, perikarditis

III stadijum
KASNA FAZA (perzistentna infekcija)

inkubacija: Više meseci do 10 godina
Javlja se kod nelečenih i malog broja lečenih bolesnika

• Neurološke manifestacije hronični profresivni encefalitis, encefalopatija, polineuropatija sa parestezijama u ekstremitetima; ređe radikularni bolovi.
• Promene na mišićno-zglobnom sistemu (10%) mono ili poliartritis (koleno, rame, lakat, temporomandibularni, zglob ručja, skočni zglob) (zglobovi su topli, otečeni i bolni), fibromijalgije

LYME NEUROBORRELIOSIS (LNB)

Simptomi i znaci:

LYME NEUROBORRELIOSIS (LNB) – OPERATIVNI KRITERIJUMI ZA POSTAVLJANJE DIJAGNOZE

• Tipična klinička slika
• Podatak o ujedu krpelja ili EM
• Povišena specifična AT na Bor. burgdorferi u 110 likvoru / krvi
• Povoljno reagovanje na antibiotsku terapiju (klinički i/ili laboratorijski)
• Odsustvo drugih etioloških faktora
  Kod LNB moraju biti prisutna 2 od prva 4 navedena kriterijuma.

LAJMSKA BOLEST KOD DECE

Klinička slika je slična kao kod odraslih. Erythema migrans je najčešća manifestacija oboljenja.
Kao manifestacija javlja se artritis – zahvata jedan/više zglobova.
Kod veće dece manja je učestalost atralgija, češće zahvaćeni veliki zglobovi / najčešće zahvaćeno koleno

• subakutni tok, eksudat u zglobu
• Pareza facijalisa (periferni tip, obostrano)
• meningitis, glavobolja češća dva puta nego u odraslih
• karditis, febrilnost češća / odrasli
• terapija kao kod odraslih

LAJMSKA BOLEST I TRUDNOĆA

Klinička slika identična kao kod ostale populacije. Trudnoća se može završiti:

• A) normalnim porodjajem (infekcija u I, II, III trimestru)
• B) nepovoljnim ishodom: intrauterina smrt, prevremen porodjaj, kortikalno slepilo, sindaktlija, srčana mana hiperblirubinemija, raš.

Dijagnoza

• Epidemiološki podatak (ujed krpelja)
• Klinički nalaz
• Mikrobiološki nalaz

Diferencijalna dijagnoza

1. Erythema migrans :
   • streptokokni celulitis
   • erythema multiforme
   • erythema marginatum
   • akutna reumatska groznica

2. CNS:
   – akutni serozni encefalitisi i meningitis
   – hronične infekcije CNS-a
   
3. P. N. S.:
   – mononeuritisi,
   – polineuritisi kranijalnih nerava,
   – herpes zoster radikulitis
   – dijabetična neuropatija
   
4. Degenerativna oboljenja kičmenog stuba
   
5. Sarkoidoza, multipla skleroza, Bechet-ov sindrom
   
6. Ulkusna bolest, infarkt miokarda, renalne kolike, ARDS
   
7. Oboljenja oka : optički neuritis, hronični iritis, retinalni vaskulitis
   
8. Orhitis, otok testisa

Terapija

Dobra in vitro aktivnost:

• penicilini
• tetraciklini
• makrolidi
• neki cefalosporini (cefotaksim, ceftriakson)

Procena efikasnosti terapije u studijama vrši se prema kliničkim kriterijumima.

TERAPIJA PRVE FAZE LB
Regresija EM može nastati:

1. SPONTANO (nakon 4-6 nedelja)
   Ne garantuje eliminaciju B. burgdorferi
2. ANTIBIOTSKOM TERAPIJOM
   Izmena infektivnog procesa
   • Brža regresija EM
   • Sprečavanje progresije bolesti

TERAPIJA DRUGE FAZE LB

• Izbor oblika terapije (p.o./im/iv), zavisi od kliničkog oblika bolesti.
• Parenteralna Ceftriakson 3 nedelje najmanje
  

TERAPIJA TREĆE FAZE LB

• Parenteralna (ceftriakson …)
• Kortikosterodi (kratkotrajno)
  

TERAPIJA LB U TRUDNOĆI

• Peroralni Amoxicilin- obično zadovoljavajući efekti
• Parenteralna terapija- Ceftriaxon

Prevencija

• Uništavanje krpelja
• Odgovarajuća odeća pri boravku u prirodi
• Adekvatna ekstrakcija krpelja
• Medicinski nadzor
• Edukacija stanovništva

Izvor:
Infektivne bolesti – Skripta za studente medicine
MedSkripte, wikipedia.org, mayo.edu, medscape, pubmed, freedigitalphotos.net, freepik.com

The post Lajmska bolest (Lyme Borreliosis) appeared first on Svet Medicine.